बोर्डो मिश्रण:
- बऱ्याच काळापासून आपण बोर्डो मिश्रणचा वापर करत आहोत. बोर्डो मिश्रण हे एक चांगल्या प्रकारचे बुरशीनाशक आहे. इतर बुरशीनाशकांपेक्षा स्वस्त आहे. बोर्डो मिश्रण हे डाळिंब फळपिकांच्या बागेत फवारणी केल्यास संपूर्ण बुरशीजन्य आणि जिवाणूजन्य रोगावर नियंत्रण करते पण ते चांगल्या प्रकारे बनवने गरजेचे आहे. बोर्डो मिश्रण फवारणी केल्यामुळे बागेतील कीडनियंत्रण होण्यासही मदत होते. बोर्डो मिश्रण हे नेहमीच ताजे बनवून लगेच फवारणी करावी.आज बनवलेले बोर्डो मिश्रण हे उद्या फवारणी करू नयेत.
- 1% (एक टक्का) बोर्डो मिश्रण फवारण्या ह्या फक्त छाटणी झाल्यावर लगेच आणि विश्रांतीच्या काळातच कराव्यात.
- 0.5% (आर्धा टक्का) बोर्डो मिश्रण फवारण्या ह्या फक्त बहार व्यवस्थापण काळातच कराव्यात.
बोर्डो मिश्रण आणि पेस्ट बनविन्याची पध्दत:
1) 1% (एक टक्का) बोर्डो मिश्रण :
- मोरचुद (Copper Sulphate) 1कीलो कुटुन/बारीक करून प्लास्टिकच्या बकेटीत 10 लिटर पाण्यात रात्रभर भिजवून घ्या. त्याच प्रमाणे चुना (Lime) पाण्याचा pH आणि चुन्याच्या शुध्दतेनुसार 250-400 ग्रँम प्लास्टिकच्या बकेटीत ,10 लिटर पाण्यात रात्रभर भिजवून घ्या. सकाळी जेव्हा तुम्हाला बोर्डो मिश्रण बनवायचे आहे तेव्हा सिमेंटच्या/प्लास्टिकच्या टाकीत 80 लिटर पाणी टाका नंतर रात्रभर भिजवलेले चुना आणि मोरचुद वेगवेगळे लाकडी काठीने चांगले ढवळून घ्यावे त्यानंतर दोन्ही द्रावणातील आर्धा आर्धा लीटर द्रावण वेगवेगळ्या प्लास्टिकच्या मग/भांड्यात मध्ये काढावे.उरलेले 9.5 लीटर चुन्याचे द्रावण ढवळून एका व्यक्तीने घ्यावे आणि 9.5 लीटर मोरचुद द्रावण ढवळून एका व्यक्तीने घ्यावे आणि 80 लीटर पाणी टाकलेल्या टाकीत एक सारखे ओतावे आणि एका एका व्यक्तीने लाकडी काठीने ते द्रावण एकजीव होईपर्यंत ढवळावे नंतर डीजीटल pH मिटरने किंवा pH पट्टीने pH पाहा pH कमी असल्यास आपण ठेवलेले आर्धा लीटर चुन्याचे द्रावण ढवळून थोडे-थोडे 2-3 वेळा pH येन्यापर्यत ढवळून टाकावे.
- pH जास्त असल्यास आपण ठेवलेले आर्धा लीटर मोरचुदचे द्रावण ढवळून थोडे-थोडे 2-3 वेळा pH येन्यापर्यत ढवळून टाकावे आणि नंतर pH 6.9-7.1 आल्यानंतर फवारणी करावी.
- जर तुमच्या कडे pH मिटर किंवा pH पट्टी नसेल तर चांगली स्वच्छ केलेली लोखंडी पट्टी/खिळा/खुरपे बोर्डो मिश्रणात एक मिनिटं बुडवून ठेवा नंतर बाहेर काढून लोखंडावर जर लालसर तांब्यासारखा रंग आला तर त्या द्रावणामध्ये मोरचुद जास्त प्रमाणात आहे असे समजावे नंतर आपण ठेवलेले आर्धा लीटर चुन्याचे द्रावण ढवळून थोडे-थोडे 2-3 वेळा ढवळून टाकावे. पुन्हा एकदा लोखंडी पट्टी/खिळा/खुरपे बोर्डो मिश्रनात एक मिनिटं बुडवून ठेवा नंतर बाहेर काढून लोखंडावर जर लालसर तांब्यासारखा रंग नाही आला तर तुमचे द्रावण फवारणी योग्य झाले असे समजावे.
2)0.5% (आर्धा टक्का) बोर्डो मिश्रण :
- मोरचुद (Copper Sulphate) कुटुन/बारीक करून 1/2 (आर्धा) कीलो/100ली पाण्यासाठी घ्यावा आणि त्या सोबत चुना (Lime) शुध्दतेनुसार 125-200ग्रँ/100ली पाण्यासाठी घ्यावा बाकी सर्व वरील पध्दतीने करावे.
3)10%बोर्डो पेस्ट :
- 10% बोर्डो पेस्ट ही वर्षातून दोनदा लावने गरजेचे आहे एकदा छाटणी सोबत/छाटणी झाल्यावर लगेच आणि दुसऱ्यांदा पावसाळा संपल्यावर लगेच सप्टेंबर ते आँक्टोबरमध्ये यामुळे खोडावर खोडकिडा किंवा खोड भुंगेरेचा प्रादुर्भाव होत नाही
- मोरचुद (Copper Sulphate) कुटुन/बारीक करून 1किलो/10 ली पाणी. 1किलो मोरचुद प्लास्टिकच्या भांड्यात 5 लिटर पाण्यात रात्रभर भिजवून घ्या.
- त्याचप्रमाणे चुना (Lime) 1 किलो/10 ली पाणी. 1किलो चुना प्लास्टिकच्या भांड्यात 5 लीटर पाण्यात रात्रभर भिजवून घ्या.
- सकाळी जेव्हा तुम्हाला बोर्डो पेस्ट बनवायचे आहे तेव्हा चुना आणि मोरचुदचे द्रावण ढवळून एकसारखे प्लास्टिकच्या भांड्यात ओतने व त्यात क्लोरोपायरीफाँस 20 मिली किंवा ईमिडाकक्लोप्रिड 20 मिली टाकून लाकडी काठीने चांगले ढवळून घ्यावे त्यानंतर पेस्ट तयार होऊन लाकडी काठीवर थर चढल्यास चांगली पेस्ट तयार झाली समजुन झाडाचे वय आणि ऊंची नुसार खोडावर 1-2.5 फुट वरपर्यंत ब्रशने लावावी.
- टिप - बोर्डो पेस्टचा pH पाहण्याची गरज नाही
- टिप - 1% बोर्डो मिश्रणाची फवारणी फक्त बागेत विश्रांतीच्या काळात आणि छाटणी झाल्यावरच करावी.
- 0.5% बोर्डो मिश्रण फवारणी बाग फुलधारनेपासुन ते फळे काढणी पर्यंत महीन्यातुन एकदा करावी. यामुळे बागेतील सर्व बुरशीजन्य आणि जीवाणूजन्य रोग नियंत्रण होण्यास मदत होते आणि औषधांची बचत होऊन उत्पादन खर्च कमी होउ शकतो.
